معماری، امنیت و استقرار دایاتل؛ برای مدیر فناوری و تیم IT
داده‌های مالی شریان حیاتی سازمان‌اند. دایاتل بر پایه فناوری‌های باز و رایج ساخته شده است؛ هر لایه وظیفه مشخصی دارد و امنیت از ابتدا در همه اجزا طراحی شده است. داده می‌تواند کاملاً روی سرورهای شما یا در مراکز داده داخل کشور بماند.
Python, FastAPI, Next.jsPostgreSQL و MCPRBAC و رمزنگاری ستونیابری، در سازمان، ترکیبی
معماری کلی
| لایه | نقش |
|---|---|
| کاربران | کارکنان و مدیران، از مرورگر یا پیام‌رسان (بله، ایتا، تلگرام) |
| دروازه وب | Nginx با رمزنگاری HTTPS و محدودسازی نرخ درخواست، ورودی همه ترافیک |
| پنل دایاتل | رابط وب (Next.js) و سرویس API (FastAPI) با احراز هویت و دسترسی نقش‌محور |
| دایاتل هوشمند | مهارت‌های حوزه‌ها، موتور قواعد، پایگاه دانش قوانین و حافظه، یادگیری و زمان‌بندی |
| واسط مدل زبانی | اتصال به مدل داخلی، مدل مستقر در سازمان یا هر سرویس سازگار |
| لایه ابزار (MCP) | مسیر استاندارد فراخوانی عملیات پلتفرم و سامانه‌های بیرونی |
| پلتفرم دایاتل | بیش از ۵۰۰ عملیات، دفتر کل دوطرفه با زنجیره هش، ممیزی و ماژول‌های صنفی |
| پایگاه داده | PostgreSQL، جدا برای هر شرکت، با رمزنگاری و پشتیبان‌گیری |
جدول فناوری‌ها
| لایه | فناوری |
|---|---|
| هسته عملیات و حسابداری | Python 3، محاسبات Decimal دقیق، SQL پارامتری (PyPika و SQLAlchemy Core) |
| سرویس API | FastAPI |
| رابط کاربری | Next.js، React، TypeScript، Tailwind CSS، shadcn/ui |
| پایگاه داده | PostgreSQL؛ SQLite برای نصب‌های کوچک |
| لایه ابزار هوشمند | MCP (Model Context Protocol) |
| محیط اجرای دستیار | Node.js، با مهارت‌ها، حافظه و خودکارسازی |
| واسط مدل زبانی | سازگار با رابط استاندارد مدل‌ها؛ مدل‌های داخلی و مستقر در سازمان |
| وب‌سرور و پروکسی | Nginx |
| استقرار | کانتینرهای Docker |
| احراز هویت و دسترسی | JWT و کنترل دسترسی نقش‌محور (RBAC) |
| حفاظت داده | رمزنگاری در سطح ستون برای داده‌های حساس |
| یکپارچگی | فهرست ماژول‌های امضاشده دیجیتال، دفتر کل و دفتر ممیزی با زنجیره هش |
| به‌روزرسانی لحظه‌ای | رویدادهای سمت سرور برای نمایش زنده تغییرات و مراحل دستیار |
اصول طراحی
پلتفرم، منبع معتبر
هیچ لایه‌ای، حتی دستیار، مستقیم در دفاتر نمی‌نویسد.
قواعد در هسته
تراز سند، قفل دوره و دسترسی‌ها در پلتفرم اجرا می‌شوند، نه در رابط.
تعریف‌محور
فرم‌ها و جدول‌ها از روی تعریف عملیات ساخته می‌شوند.
مستقل از مدل
تعویض مدل بدون تغییر در منطق کسب‌وکار.
ماژولار
هر حوزه و صنف یک ماژول مستقل روی هسته مشترک.
امنیت و حریم خصوصی
| کنترل | جزئیات |
|---|---|
| دسترسی نقش‌محور | نقش و مجوز برای هر عملیات و بررسی دسترسی پیش از هر اجرا |
| عضویت شرکتی | دسترسی فقط به داده شرکت‌هایی که کاربر عضو آن‌هاست |
| احراز هویت | توکن کوتاه‌عمر، نشست قابل ابطال و درهم‌سازی قوی رمز عبور |
| رمزنگاری | اطلاعات حساس مانند کد ملی و حساب بانکی در سطح ستون و ارتباط HTTPS |
| ممیزی | ثبت هر تغییر با کاربر، زمان و محتوا؛ قابل مقایسه با چکیده نگهداری‌شده در بیرون |
| دفتر کل تغییرناپذیر | زنجیره هش اسناد و فرمان بررسی یکپارچگی |
| دروازه‌های تأیید | عملیات برگشت‌ناپذیر فقط با تأیید صریح و دوباره |
| حالت فقط‌خواندنی | محدود کردن دستیار به خواندن و گزارش‌گیری برای هر نقش |
| دستور پنهان | متن رکوردها و فایل‌ها برای دستیار داده است، نه دستور |
| نگهداری داده | روی سرورهای سازمان یا مراکز داده داخل کشور |
| پشتیبان‌گیری | روزانه، هفتگی و ماهانه با بررسی صحت و بازیابی کنترل‌شده |
| تفکیک مستأجران | پایگاه داده، حافظه و مهارت هر شرکت کاملاً جدا |
| محدودسازی نرخ | محافظت در برابر حدس رمز و درخواست‌های انبوه |
| ماژول‌های امضاشده | نصب و به‌روزرسانی با امضای معتبر و امکان بازگشت |
دستیار هوشمند می‌تواند پیشنهاد دهد؛ اما هیچ تصمیم مالی برگشت‌ناپذیری بدون تأیید انسان انجام نمی‌شود.
مدل‌های استقرار
| مدل | مناسب برای | چیدمان |
|---|---|---|
| ابری (SaaS) | کسب‌وکارهای کوچک و متوسط | پنل در مرکز داده داخل کشور؛ هر شرکت پایگاه داده و فضای دستیار جداگانه دارد |
| نصب در سازمان | سازمان‌های بزرگ و حساس | پنل، دایاتل هوشمند، پلتفرم، پایگاه داده و مدل زبانی در کانتینرهای Docker روی سرورهای سازمان، پشت Nginx و شبکه داخلی |
| ترکیبی | هلدینگ‌ها و سازمان‌های چندشعبه | پلتفرم و پایگاه داده در سازمان؛ دستیار و مدل زبانی در ابر داخلی یا روی سرور GPU سازمان؛ ارتباط رمزنگاری‌شده |
در هر سه مدل، پشتیبان‌گیری خودکار، پایش سلامت، کانال پیام‌رسان‌ها و به‌روزرسانی امضاشده وجود دارد.
مراحل پیاده‌سازی
- جلسه شناختفرایندها، حوزه‌ها و انتخاب ماژول‌ها.
- طراحی و پیکربندیشرکت‌ها، سال مالی، سرفصل، انبارها، نقش‌ها و قواعد.
- انتقال اطلاعاتسرفصل، مانده‌ها، مشتریان، تأمین‌کنندگان و کالاها.
- آموزشآموزش کاربردی هر نقش، از حسابدار تا مدیرعامل.
- اجرای آزمایشیکار موازی و تطبیق با سیستم قبلی.
- راه‌اندازی نهاییهمراهی نزدیک پشتیبانی در هفته‌های نخست.
- بهبود مستمرمرور مهارت‌ها، قواعد و گزارش‌ها و افزودن ماژول.
آموزش حضوری و برخط برای هر نقش برگزار می‌شود و راهنمای فارسی و ویدیوهای آموزشی در دسترس است. خود دستیار هم آموزش می‌دهد: «چطور برگشت از فروش ثبت کنم؟»
سطوح پشتیبانی
| سطح | شامل |
|---|---|
| پایه | تیکت و پیام‌رسان در ساعات اداری، به‌روزرسانی‌ها و پایگاه راهنما |
| حرفه‌ای | پشتیبانی تلفنی، کارشناس اختصاصی و بازبینی دوره‌ای قواعد و گزارش‌ها |
| سازمانی | پشتیبانی فوری و گسترده، مدیر پروژه اختصاصی، توسعه ماژول و مهارت سفارشی و تعهد سطح خدمت طبق قرارداد |
بخش‌هایی از دایاتل بر پایه نرم‌افزارهای متن‌باز با مجوز GNU GPL نسخه ۳ ساخته شده است؛ متن مجوزها و فهرست منابع متن‌باز در بخش «مجوزها» در خود نرم‌افزار در دسترس است.
دایاتل هوشمند
مدل، مهارت‌ها و کنسول مدیریت.
حسابداری و خزانه‌داری
قواعد هسته از نگاه مالی.
قوانین ایران و قواعد داخلی
موتور قواعد و ممیزی.
معرفی دایاتل
همه حوزه‌ها در یک نگاه.
بیشتر بخوانید
دفتر کل تغییرناپذیر
چرا سند را نباید پاک کرد و زنجیره هش چه می‌کند.
دستیار هوش مصنوعی در حسابداری
پنج کنترلی که پیش از سپردن کار به دستیار لازم است.
