CRM برای شرکتهای پخش و توزیع؛ صدها مشتری، چند خط محصول و فروشی که بیقرارداد تکرار میشود
نویسنده: بهنام سلطان رضایی
- محقق و متخصص هوش مصنوعی، رئیس هیات مدیره شرکت کارن تکنولوژی
شرکت پخش و توزیع با یک CRM معمولی به مشکل میخورد، چون فروشش شکل دیگری دارد: صدها یا هزاران مشتری که هر کدام بارها و بیقرارداد سفارش میدهند، دو نوع مشتری (همکار واسط و مصرفکننده نهایی)، چند خط محصول با تیمهای جدا، برگشت از فروش، و دریافتهایی که باید پیگیری شوند. در این فروش، خطر اصلی رقیب نیست؛ مشتریای است که بیصدا دیگر سفارش نمیدهد. این راهنما میگوید CRM یک شرکت پخش باید چه کارهایی را درست انجام بدهد.
محصول آماده کارن تکنولوژی
این را روی داده واقعی کسبوکار خودتان ببینید
آنچه در این مقاله میخوانید، در محصولات کارن پیادهسازی شده است. در جلسه دمو، همان را روی داده و فرآیند خودتان اجرا میکنیم.
درخواست دمو رایگان یا تماس بگیرید: ۰۲۱-۸۸۶۱۴۲۸۲در این صفحه
چرا CRM در پخش و توزیع فرق دارد
| ویژگی فروش پخش | یعنی CRM باید… |
|---|---|
| مشتریان زیاد با سفارش تکراری | وضعیت خرید هر مشتری را خودکار نشان بدهد، نه فقط فهرست مخاطبان را. |
| همکار واسط و مصرفکننده نهایی | این دو را جدا ببیند و سهم هر کدام از فروش را نشان بدهد. |
| چند خط محصول با تیمهای جدا | چند قیف فروش داشته باشد و گزارش را به تفکیک خط محصول بدهد. |
| برگشت از فروش | برگشتی را از فروش کم کند تا «فروش خالص» درست باشد. |
| فروش بدون قرارداد | ریزش را با فاصله از آخرین خرید تشخیص بدهد. |
| دریافت و وصول | دریافتها را به فاکتور و مشتری وصل کند و یادآوری سررسید بسازد. |
اگر CRM اینها را نبیند، تیم فروش دوباره به اکسل برمیگردد و مدیر برای هر عدد منتظر گزارش میماند.
مشتری: همکار واسط، فروشگاه، مصرفکننده
در پخش، «مشتری» یک نوع نیست. CRM باید مشتریان را دستکم به همکاران واسط (B2B)، مصرفکنندگان نهایی (B2C) و گروههای مشتری تقسیم کند تا سؤالهایی مثل «سهم همکاران واسط از فروش امسال چقدر است؟» جواب داشته باشد.
روی هر مشتری هم چند شاخص خرید لازم است که بدون گزارشگیری دیده شود:
- تعداد خرید و جمع خرید کل
- خرید ۱۲ ماه اخیر، امسال و پارسال
- تاریخ اولین و آخرین خرید
- وضعیت خرید: فعال، در معرض ریزش، ریزشکرده یا بدون خرید
با این شاخصها، کارشناس پیش از هر تماس میداند این مشتری در چه وضعی است، و مدیر با یک فیلتر میبیند کدام مشتریان مهم کمکار شدهاند.
چند قیف فروش برای چند خط محصول
شرکتی که چند خط محصول دارد، معمولاً برای هر کدام تیم، مراحل فروش و هدف جدا دارد. یک قیف فروش مشترک برای همه، گزارش را بیمعنا میکند. CRM باید چند قیف فروش (pipeline) داشته باشد و هر فرصت فروش مرحله، مبلغ، احتمال، کارشناس مسئول و علت برد یا باخت خودش را داشته باشد.
تاریخچه مراحل هم مهم است: وقتی هر تغییر مرحله با تاریخ ثبت شود، میشود دید فرصتها در کدام مرحله گیر میکنند و چرخه فروش هر خط محصول چقدر طول میکشد.
از پیشفاکتور تا دریافت؛ و برگشتیها
در پخش، فروش با فاکتور تمام نمیشود. زنجیره کامل این است: پیشفاکتور، فاکتور، سطرهای فاکتور، کالا و گروه کالا، و دریافت؛ هر کدام متصل به مشتری و فرصت. سه نکته در این زنجیره در پخش حیاتی است:
- برگشت از فروش: فاکتور برگشتی باید با علامت منفی ثبت شود تا «فروش خالص» همیشه درست محاسبه شود.
- هماهنگی با حسابداری: عدد فروش CRM باید با عدد حسابداری بخواند؛ بهترین راه این است که داده فاکتورها مستقیم از نرمافزار حسابداری بیاید.
- پیگیری دریافت: یادآوری سررسید چک یا قسط به کارشناس و مشتری، پیش از آنکه دیر شود. این کار با یک گردش کار خودکار انجام میشود.
پیشفاکتورهای بیجواب هم یکی از بزرگترین نشتیهای درآمد در پخش است. راهحلش را در پیگیری پیشفاکتور ببینید.
مشتریای که بیصدا سفارش را قطع میکند
در فروش قراردادی، مشتری قرارداد را لغو میکند و شما خبردار میشوید. در پخش، مشتری فقط دیگر سفارش نمیدهد. تا وقتی کسی فاصله خریدها را نبیند، چند ماه گذشته و مشتری به رقیب عادت کرده است.
راهحل، هشداری است که خودش بیاید: مشتریان پرارزشی که از چرخه عادی خریدشان گذشتهاند، هر هفته در یک فهرست اولویتدار، با کارشناس مسئول و وظیفه تماس. در داتیک، این هشدار یکی از ده گردش کار آماده است و شنبهها ساعت ۸ اجرا میشود.
تعریف ریزش در فروش بدون قرارداد، فرمول نرخ آن و قدمهای کاهشش در ریزش مشتری چیست و چطور آن را کاهش دهیم؟ آمده است.
CRM را با سناریوی پخش خودتان ببینید
در یک جلسه کوتاه، وضعیت خرید مشتریان، هشدار ریزش و فروش خالص را روی سناریوی شرکت شما نشان میدهیم.
تلفن، شکایت و خدمات پس از فروش
بخش بزرگی از سفارش و پیگیری در پخش تلفنی است. CRM باید تماسهای سانترال را با شماره، جهت، مدت و کارشناس به پرونده مشتری وصل کند، و برای تماس ورودی بیپاسخ، خودش وظیفه تماس برگشتی بسازد.
شکایتها در پخش معمولاً درباره چند موضوع تکراریاند، مثل کیفیت، تحویل، قیمت و نصب. دستهبندی هوشمند شکایتها هر کدام را در چند ثانیه به آدم درست میرساند، و اگر محصول نصب یا خدمات پس از فروش دارد، همان پرونده مشتری محل پیگیری آن است.
برای تحلیل خود گفتگوها، از اعتراض به زمان تحویل تا نام رقیبی که ارزانتر داده، تحلیل هوشمند تماس را ببینید.
ارزیابی منصفانه تیم فروش
در پخش، ارزیابی کارشناس فقط با مبلغ فروش، کارشناسی را که مشتریان کوچک ولی پرتکرار دارد یا مشتریهای در حال رفتن را نگه داشته، نادیده میگیرد. کارنامه ماهانه بهتر است چند شاخص را کنار هم ببیند: فروش، فرصتها، پیگیریها، کارتابل و حضور.
و مدیر باید بتواند بدون گزارشگیری بپرسد: «پنج کارشناس برتر فروش امسال چه کسانی بودهاند؟» یا «سهم مشتریان B2B و B2C از فروش امسال چقدر است؟» نمونه این جوابها را در داشبورد و گزارش فروش داتیک ببینید.
در دموی CRM برای شرکت پخش اینها را بخواهید
- ☐ یک مشتری را باز کنید: خرید ۱۲ ماه اخیر، امسال، پارسال و تاریخ آخرین خرید دیده میشود؟
- ☐ فهرست مشتریان پرارزشی که چند ماه سفارش ندادهاند، با یک فیلتر یا یک سؤال ساخته میشود؟
- ☐ سهم همکاران واسط و مصرفکننده نهایی از فروش امسال را نشان میدهد؟
- ☐ فاکتور برگشتی از فروش کم میشود و عدد فروش با حسابداری شما میخواند؟
- ☐ برای دو خط محصول، دو قیف فروش جدا با گزارش جدا دارد؟
- ☐ تماس بیپاسخ سانترال خودش وظیفه تماس برگشتی میسازد؟
- ☐ داده چند سال نرمافزارهای فعلی شما، با تاریخچه فاکتورها و تماسها، منتقل میشود؟
فهرست کاملتر پرسشها در پرسشهای ضروری پیش از خرید CRM و هفت آزمون هوشمندی در نرم افزار CRM آمده است.
داتیک برای پخش و توزیع
داتیک، CRM هوشمند فارسی کارن تکنولوژی، همه موارد بالا را در یک سامانه دارد: همکاران واسط و مصرفکننده نهایی و گروههای مشتری، شاخصهای خرید و وضعیت خرید روی هر مشتری، چند قیف فروش، زنجیره پیشفاکتور تا دریافت با مبالغ ریالی و برگشتی منفی، اتصال به حسابداری و سانترال، ده گردش کار هوشمند آماده و کارنامه ماهانه کارشناسان. روی همه اینها نیوشا، هوش مصنوعی داتیک، به سؤالها به فارسی و با عدد جواب میدهد.
پرسشهای متداول
حسابداری فاکتور و دریافت را ثبت میکند، ولی نمیگوید کدام مشتری کمکار شده، کدام پیشفاکتور بیجواب مانده یا کدام کارشناس پیگیری نکرده است. CRM همین بخش را پوشش میدهد و بهتر است به حسابداری وصل باشد تا عددها یکی بمانند.
با فاصله از آخرین خرید، بر اساس چرخه خرید عادی همان مشتری یا گروه. مثلاً مشتریای که معمولاً ماهانه سفارش میدهد و چند ماه است سفارشی نداده، در معرض ریزش است. قاعده را یک بار برای کل شرکت تعریف کنید.
در یک CRM، ولی با بخشبندی روشن. اینطور سهم هر کدام از فروش، روند و ریزش جداگانه دیده میشود و در عین حال گزارش کل شرکت یکجاست.
بهتر است فاکتور برگشتی با علامت منفی ثبت شود تا از فروش کم شود و «فروش خالص» در همه گزارشها درست باشد. تعریف فروش خالص هم یک بار و برای همه گزارشها یکسان تعیین شود.
به تعداد خطوط محصول یا تیمهایی که مراحل و هدف جدا دارند. اگر همه خطوط یک مسیر فروش دارند، یک قیف کافی است؛ اگر نه، قیفهای جدا گزارش را قابل اعتماد میکنند.
باید بشود، با تاریخچه. برای پخش، تاریخچه فاکتورها مهمتر از هر چیز است، چون وضعیت خرید و ریزش مشتریان از روی آن محاسبه میشود. پیش از انتقال، داده پاکیزه و یکسان میشود.
مدیر به جای گزارشگیری میپرسد؛ مثلاً «پرارزشترین مشتریانی که بیش از یک سال خرید نکردهاند را با مبلغ آخرین خرید بده». هشدار ریزش و وظیفههای پیگیری هم خودکار ساخته میشوند و شکایتها هوشمند دستهبندی میشوند.



