چرا پروژه ERP شکست میخورد و چطور از آن پیشگیری کنیم؟
نویسنده: بهنام سلطان رضایی
- محقق و متخصص هوش مصنوعی، رئیس هیات مدیره شرکت کارن تکنولوژی
پروژه ERP بیشتر از آنکه بهخاطر نرمافزار شکست بخورد، بهخاطر نبود مالک پروژه، دامنه مبهم، داده نامرتب، تغییرات اختصاصی زیاد و آموزش ناکافی به مشکل میخورد. هر کدام از اینها نشانههای زودهنگام دارد و اگر زود دیده شود قابل اصلاح است.
محصول آماده کارن تکنولوژی
این را روی داده واقعی کسبوکار خودتان ببینید
آنچه در این مقاله میخوانید، در محصولات کارن پیادهسازی شده است. در جلسه دمو، همان را روی داده و فرآیند خودتان اجرا میکنیم.
درخواست دمو رایگان یا تماس بگیرید: ۰۲۱-۸۸۶۱۴۲۸۲در این صفحه
پروژه مالک ندارد
وقتی ERP «پروژه واحد فناوری» تلقی شود، مالی و فروش و انبار خود را ذینفع نمیدانند. اختلاف بین واحدها هم به جایی نمیرسد.
نشانه: تصمیمها هفتهها منتظر میمانند. پیشگیری: یکی از مدیران ارشد مالک پروژه باشد و اختیار تصمیم داشته باشد.
انتظار مدیریت با واقعیت فاصله دارد
گاهی هدف پروژه این است که «همهچیز یکپارچه شود». چنین هدفی را نمیشود سنجید و هیچوقت هم محقق نمیشود. مدیران ماهها بعد میپرسند چرا هنوز گزارشی که میخواستند ندارند.
نشانه: اگر از سه مدیر هدف پروژه را بپرسید، سه جواب متفاوت میشنوید. پیشگیری: چند هدف مشخص بنویسید، مثل بستن حساب ماهانه در زمان کوتاهتر یا حذف فایلهای موازی انبار، و همه مدیران آنها را امضا کنند.
دامنه مرتب بزرگ میشود
هر واحد در میانه کار خواسته تازهای دارد. هر خواسته کوچک بهنظر میرسد، ولی با هم زمانبندی را از بین میبرند.
نشانه: تاریخ راهاندازی بارها عوض شده است. پیشگیری: خواستههای تازه ثبت و برای مرحله بعد اولویتبندی شوند، مگر مانع قانونی یا عملیاتی باشند.
داده دیر جدی گرفته میشود
تیم فکر میکند داده در هفته آخر منتقل میشود. بعد معلوم میشود یک کالا با چند نام ثبت شده و ماندهها تأیید نشدهاند.
نشانه: هنوز کسی مالک داده پایه نیست. پیشگیری: پاکسازی از همان ابتدا شروع شود و پیش از راهاندازی، چند مهاجرت آزمایشی انجام شود.
نرمافزار کپی روش قدیمی میشود
طبیعی است که کاربران بخواهند همان فرم و همان گزارش قبلی را داشته باشند. وقتی همه این درخواستها اجرا شود، سازمان هزینه ERP را میدهد و همان روش قبلی را نگه میدارد.
نشانه: فهرست تغییرات اختصاصی مدام بلندتر میشود. پیشگیری: برای هر تغییر بپرسید چه مزیتی دارد و نگهداری آن در نسخههای بعدی چه هزینهای خواهد داشت.
میخواهید ریسکهای پروژه خودتان را پیدا کنید؟
در جلسه شناخت، آمادگی سازمان و داده شما را با هم بررسی میکنیم.
تیم اجرا با صنعت شما آشنا نیست
محصول خوب با تیم اجرایی که کار شما را نمیشناسد نتیجه نمیدهد. مشاور باید بداند موجودی یک شرکت پخش با یک کارخانه چه فرقی دارد، وگرنه تصمیمهای اشتباه در طراحی مینشیند و ماهها بعد پیدا میشود.
نشانه: تیم اجرا فقط فرمهای شما را میپرسد و درباره چرایی فرایند سؤالی ندارد. پیشگیری: پیش از قرارداد با افرادی که واقعاً پروژه را اجرا میکنند صحبت کنید، نه فقط با تیم فروش.
آزمون با داده واقعی انجام نمیشود
سناریوهای ساده در آزمون میگذرند و موارد واقعی، مثل برگشت از فروش یا اصلاح سند بعد از بستن دوره، در روز اول پیدا میشوند.
پیشگیری: آزمون را کاربران واقعی با داده واقعی انجام دهند. یک ماه واقعی را از ابتدا تا بستن حساب اجرا کنید و نتیجه را با سیستم قدیمی مقایسه کنید.
آموزش به یک جلسه محدود میشود
کارکنان یک بار نمایش میبینند و روز راهاندازی تنها میمانند. خیلی زود دوباره سراغ فایل اکسل میروند.
پیشگیری: آموزش بر اساس نقش باشد و نزدیک راهاندازی انجام شود. در هر واحد یک کاربر کلیدی داشته باشید که هفتههای اول پاسخگو باشد.
کنترلهای داخلی بعد از راهاندازی فکر میشوند
سازمان برای سرعت، تأییدها و محدودیتها را موقتاً غیرفعال میکند. بعد کسی آنها را برنمیگرداند. حسابرس یا مدیر مالی وقتی متوجه میشود که سندهای زیادی بدون کنترل ثبت شدهاند.
پیشگیری: سقف اختیارات و مسیر تأیید را از طراحی وارد کنید و در آزمون نهایی بسنجید. مقاله تطبیق سهطرفه نمونهای از این کنترلهاست.
راهاندازی یکباره
راهاندازی همه ماژولها در یک روز خطر را بالا میبرد. اگر مشکلی پیش بیاید، کل عملیات درگیر میشود.
پیشگیری: از یک شعبه یا هسته مالی شروع کنید و برنامه بازگشت داشته باشید. برای بودجهبندی این مراحل، اجزای هزینه پیادهسازی ERP را ببینید.
پروژه روز راهاندازی تمام نمیشود
تیم پس از راهاندازی پراکنده میشود و مشکلات کوچک روی هم جمع میشوند. کارکنان راههای جایگزین میسازند و بعد از چند ماه دوباره چند فایل اکسل کنار ERP پیدا میشود.
- تیم اجرا تا پایان نخستین بستن کامل حسابها در دسترس بماند.
- راههای قدیمی ثبت در تاریخ مشخصی بسته شوند.
- فهرست خطاها هر هفته با مالک پروژه مرور شود.
- هدفهای اولیه پس از چند ماه دوباره سنجیده شوند.
معیار موفقیت، روشن شدن نرمافزار نیست. معیار این است که دادهها و تصمیمها واقعاً در آن انجام شوند.
یک ارزیابی کوتاه میانه راه
- ☐ مالک پروژه هفته گذشته تصمیمی گرفته است.
- ☐ فهرست تغییرات دامنه ثبت شده و تأیید دارد.
- ☐ نتیجه آخرین مهاجرت آزمایشی بررسی شده است.
- ☐ کاربران واقعی سناریوهای سخت را آزمودهاند.
- ☐ برنامه آموزش بر اساس نقش آماده است.
- ☐ برنامه بازگشت نوشته شده است.
اگر بیش از دو مورد منفی است، پیش از رفتن به مرحله بعد مکث کنید.
چطور به این ریسکها نگاه میکنیم
در پروژه دایاتل هم همین عوامل تعیینکنندهاند و هیچ نرمافزاری جای مالک پروژه یا داده مرتب را نمیگیرد. پیش از شروع، چکلیست خرید ERP را مرور کنید و در جلسه شناخت درباره نقاط ضعف فعلی سازمان صریح صحبت کنیم.
پرسشهای متداول
نداشتن مالک مشخص با اختیار تصمیم. وقتی کسی نمیتواند بین واحدها تصمیم بگیرد، بقیه مشکلات هم حلنشده باقی میمانند.
الزاماً به معنی توقف کامل نیست. پروژهای که راه افتاده ولی کارکنان باز با اکسل کار میکنند هم به هدفش نرسیده است.
اغلب بله. با بازبینی دامنه، تعیین مالک، پاکسازی داده و راهاندازی مرحلهای میتوان آن را به مسیر برگرداند. ادامه دادن بدون اصلاح گرانتر است.
وقتی مشکل واقعاً از محصول یا تیم اجراست و با اصلاح دامنه حل نمیشود. پیش از تعویض مطمئن شوید همان مشکل داخلی با محصول تازه تکرار نمیشود.
تعداد ثابتی ندارد. دستکم چند مهاجرت آزمایشی و اجرای یک دوره کامل مالی و تطبیق ماندهها با سیستم قدیمی لازم است.
از ابتدا نماینده آنها را در تصمیمها بگذارید و بگویید کار خودشان چطور بهتر میشود. آموزش بر اساس نقش و پشتیبانی هفتههای اول اثر زیادی دارد.
بعضی کارها مثل تشخیص رکورد تکراری را سریعتر میکند، ولی جای مالک پروژه، داده مرتب و تغییر فرایند را نمیگیرد.



